Personal Performance · Zelfinzicht en communicatie

Effectief communiceren begint bij jezelf

Effectief communiceren betekent dat je duidelijk maakt wat je bedoelt, onderzoekt hoe de ander het begrijpt en samen concrete afspraken maakt. Zelfinzicht helpt je herkennen wanneer je automatisch reageert en welke bewuste keuze je kunt maken.

Jeffrey van Vroenhoven geeft uitleg aan de groep tijdens de communicatietraining van 28 oktober 2026.
Jeffrey tijdens de communicatietraining van 28 oktober 2026.

Waarom reageer ik anders dan ik wil?

Een klant vraagt op het laatste moment om extra werk. Je zegt direct dat je het regelt. Later merk je irritatie: je agenda zat al vol. De communicatie liep voor jou al vast op het moment waarop je je eigen afweging oversloeg.

Bij een ander gesprek gebeurt misschien het tegenovergestelde. Je voelt je niet gehoord en gaat harder uitleggen. Of je trekt je terug en hoopt dat de ander vanzelf begrijpt wat er speelt. Kijk daarom naar een concreet moment: wat gebeurde er, wat dacht je, wat voelde je en wat deed je vervolgens?

Drie patronen om te onderzoeken

  • Inhouden: je benoemt iets belangrijks niet, omdat je een lastige reactie verwacht.
  • Verpakken: je maakt je boodschap zo voorzichtig dat de ander je vraag niet meer hoort.
  • Ontladen: je spreekt vooral je opgebouwde irritatie uit en raakt je oorspronkelijke bedoeling kwijt.

Je hoeft jezelf geen vast type te geven. Onderzoek wanneer een patroon optreedt en welke andere reactie in die situatie mogelijk is.

Vier ingangen om jezelf en de ander beter te begrijpen

Big Five persoonlijkheid: begrijp je eerste reactie

Herken je gedragsvoorkeuren en onderzoek wanneer je wilt bijsturen.

Lees de uitleg

Zelfdeterminatietheorie: drie basisbehoeften in je werk

Onderzoek hoe autonomie, binding en competentie meespelen in motivatie en gesprekken.

Lees de uitleg

Geweldloze communicatie: vier stappen met voorbeelden

Maak van een oordeel een concrete waarneming, gevoel, behoefte en verzoek.

Lees de uitleg

GROW-model: van gesprek naar concrete actie

Verbind je gewenste resultaat aan de situatie, mogelijkheden en een uitvoerbare stap.

Lees de uitleg

Van automatische reactie naar bewuste respons

Jeffrey gebruikt in de training het begrip agency: je vermogen om zelf richting te geven aan wat je zegt en doet. Je merkt je eerste reactie op, onderzoekt wat belangrijk voor je is en kiest een respons die past bij de situatie.

Dat begint klein. Je kunt bijvoorbeeld zeggen: ‘Ik wil eerst naar mijn planning kijken. Ik kom vanmiddag bij je terug.’ Daarmee geef je jezelf ruimte om te kiezen. Je hoeft de reactie van de ander vooraf niet te kunnen voorspellen.

Je persoonlijkheid geeft aanknopingspunten voor je eerste gedragsneiging. Je behoeften helpen je onderzoeken wat er op het spel staat. Met communicatie maak je dat bespreekbaar. Een concrete afspraak brengt vervolgens beweging in de situatie.

Hoe voer je een duidelijk gesprek zonder verwijt?

Maak onderscheid tussen een feitelijke gebeurtenis en de betekenis die jij eraan geeft. ‘Je vraagt om een derde onderdeel’ is iets anders dan ‘Je houdt nooit rekening met mij’. Bespreek vervolgens wat voor jou belangrijk is en welk verzoek je wilt doen.

Voorbeeldsituatie: extra werk voor een klant

‘We spraken twee onderdelen af en je vraagt nu om een derde. Ik merk dat ik spanning voel, omdat ik mijn bestaande afspraken zorgvuldig wil nakomen. Zullen we samen kijken naar de inhoud, de prijs en een haalbare datum voor dit extra onderdeel?’

De klant kan informatie toevoegen of een ander voorstel doen. Jij hebt je afweging zichtbaar gemaakt en er ligt een vraag waarop jullie samen verder kunnen.

De vier onderdelen uit geweldloze communicatie helpen je deze boodschap op te bouwen. Met het GROW-model onderzoek je vervolgens welk resultaat je wilt, wat er nu gebeurt, welke opties er zijn en wat je werkelijk gaat doen.

Hoe weet je wat de ander werkelijk heeft begrepen?

Luisteren vraagt dat je even stopt met het voorbereiden van je volgende antwoord. Vraag door op woorden die meerdere betekenissen kunnen hebben. Wat bedoelt de ander met ‘snel’, ‘goed’ of ‘meer verantwoordelijkheid’?

Vat daarna samen en vraag of je het goed begrijpt. Spreek concreet af wie wat doet, wanneer het klaar is en wanneer afstemming nodig is. Bij ‘houd me op de hoogte’ kan de één denken aan een wekelijks overzicht en de ander aan alleen melden wanneer iets misgaat.

Een bruikbare afsluitende vraag is: ‘Wat spreken we nu precies af, en wat heb jij nodig om die afspraak uit te voeren?’ Bespreek bij het volgende contact ook jouw eigen aandeel.

Hoe blijf je eerlijk en houd je rekening met de relatie?

Authentiek communiceren betekent dat je eerlijk bent over wat relevant is en verantwoordelijkheid neemt voor de manier waarop je het bespreekt. Je kunt helder zijn over een grens en tegelijk luisteren naar het bezwaar van de ander.

Onderzoek vóór een lastig gesprek je intentie. Wil je duidelijkheid en een werkbare afspraak, wil je gelijk krijgen of wil je vooral van de spanning af? Je antwoord helpt je bepalen welke woorden en welk moment daarbij passen.

Binnen Steegh Performance verbinden we dit aan Droom × Focus = Succes: hoe wil je leven en samenwerken, en welke keuze vraagt dat vandaag? Een persoonlijke richting krijgt betekenis in een gesprek, een grens of een afspraak die je daadwerkelijk uitvoert.

Herken je jouw vraag in een van deze onderwerpen?

Assertiviteit en grenzen aangeven

Zeg duidelijk wat je nodig hebt en oefen met een grens die voor jou belangrijk is.

Lees de uitleg

Kwaliteiten en valkuilen

Onderzoek waar een kwaliteit doorschiet en welk aanvullend gedrag helpt.

Lees de uitleg

Omgaan met conflicten

Maak een verschil van inzicht bespreekbaar en kom tot heldere afspraken.

Lees de uitleg

Van lezen naar oefenen met jouw eigen situatie

Je kunt de uitleg eerst op één gesprek toepassen. Schrijf op wat je waarneemt, welke reactie je herkent en wat je zou willen veranderen. Kies één andere zin of handeling en kijk na het gesprek terug op het effect.

Wil je samen onderzoeken waarom een patroon terugkomt? Binnen Personal Performance werk je met Jeffrey aan zelfinzicht, communicatie en de toepassing in je dagelijks leven.

Veelgestelde vragen

Hoe kan ik mijn communicatie verbeteren?

Begin bij één terugkerende situatie. Beschrijf wat er gebeurt, onderzoek je eigen reactie en bereid een concreet verzoek voor. Luister naar het antwoord en maak een afspraak waarop je kunt terugkomen.

Moet ik eerst mijn persoonlijkheid veranderen?

Je kunt je voorkeuren leren herkennen en ander gedrag oefenen. Je hoeft jezelf niet in een nieuw type te veranderen. Kijk welk gedrag je helpt bij de situatie en de samenwerking die je wilt opbouwen.

Is deze aanpak ook bruikbaar buiten het werk?

De vragen over waarneming, gevoel, behoefte en verzoek kun je ook thuis gebruiken. Kies woorden die bij de relatie passen en blijf onderzoeken hoe de ander de situatie ervaart.

Personal Performance

Welk gesprek wil jij anders aanpakken?

Neem een gesprek mee dat stroef loopt of dat je blijft uitstellen. In een vrijblijvend adviesgesprek met Jules bespreek je jouw vraag en of samenwerken met Jeffrey binnen Personal Performance daarbij past.

Het eerste adviesgesprek is met Jules. Samen bespreek je jouw vraag en de passende samenwerking met Jeffrey. Lees meer over Personal Performance.

Scroll naar boven