Authentiek leiderschap

Duidelijk leiden zonder een rol te spelen

Authentiek leiderschap combineert eerlijkheid, verantwoordelijkheid en duidelijke richting. Je hoeft niet dominant te zijn om stevig te leiden, en je hoeft jezelf niet kleiner te maken om vertrouwen te behouden.

Authentiek leiderschap voor ondernemers

Direct antwoord

Wat is authentiek leiderschap?

Authentiek leiderschap is leidinggeven vanuit waarden, duidelijke intentie en verantwoordelijkheid, zonder je gedrag primair te laten bepalen door status, angst of de behoefte om controle te houden. Een authentieke leider durft richting te geven én ruimte te laten, spreekt uit wat relevant is en hoeft niet voortdurend te bewijzen dat hij of zij de leider is.

Controle kan beweging geven. Vertrouwen bouwt eigenaarschap.

Leiden vanuit positie

Mensen bewegen omdat de leider controleert, beslist of negatieve consequenties kan opleggen.

Leiden vanuit richting

Mensen begrijpen wat belangrijk is, welke verantwoordelijkheid bij hen ligt en waarom hun bijdrage ertoe doet.

Leiden vanuit intentie

Feedback en grenzen zijn bedoeld om groei en duidelijkheid te creëren, niet om de status van de leider te beschermen.

De kracht van intentie

Waarom dezelfde feedback anders kan landen

Een leider kan exact dezelfde zin uitspreken vanuit twee verschillende intenties. “Dit moet anders” kan bedoeld zijn om iemand te helpen groeien, maar ook om eigen irritatie te ontladen of autoriteit te bevestigen.

Daarom begint authentiek leiderschap niet alleen met communicatietechniek. Het begint met de vraag: wat wil ik met dit gesprek werkelijk mogelijk maken?

Lees meer over de kracht van intentie →

Authentiek leiderschap is niet hetzelfde als aardig gevonden worden

Een leider die vooral harmonie wil bewaren, kan noodzakelijke gesprekken uitstellen. Dat voelt misschien menselijk en zorgvuldig, maar onduidelijkheid kan juist onzekerheid creëren.

Authentiek leiderschap vraagt soms dat je een grens stelt, een verwachting uitspreekt of een beslissing neemt die niet door iedereen prettig wordt gevonden. Het verschil zit in de oorsprong: doe je dat om macht te bevestigen, of omdat duidelijkheid nodig is voor het team en de organisatie?

Vier kenmerken van authentiek leiderschap

Zelfkennis

Je herkent sneller wanneer bewijsdrang, irritatie, angst of controle je reactie kleuren.

Helderheid

Je maakt verwachtingen, rollen en grenzen expliciet in plaats van te hopen dat mensen ze aanvoelen.

Verantwoordelijkheid

Je draagt wat van jou is, maar neemt niet automatisch over wat bij een medewerker hoort.

Congruentie

Je gedrag sluit zoveel mogelijk aan op de waarden en cultuur die je van anderen vraagt.

Van authentiek leider naar zelfstandig team

Wanneer de leider niet voortdurend hoeft te bewijzen dat hij de antwoorden heeft, ontstaat meer ruimte voor vragen, tegenspraak en eigenaarschap. Dat betekent niet dat verantwoordelijkheid verdwijnt. Integendeel: rollen moeten juist helderder worden.

Lees ook: team zelfstandig laten werken →

Boy Koelen van Koelen Hoveniers

Klantervaring

Wanneer groei ook ander leiderschap vraagt

Koelen Hoveniers groeide van zelfstandig ondernemerschap naar een team. Daarmee veranderde ook de rol van de ondernemer: minder uitsluitend zelf uitvoeren en meer sturen, verdelen en verantwoordelijkheid organiseren.

Bekijk de volledige case →

Leiderschapsstijlen: blijf jezelf en pas je samenwerking aan

Een leiderschapsstijl beschrijft hoe je richting geeft, beslissingen neemt en mensen begeleidt. Welke aanpak helpt, hangt onder meer af van de taak, de ervaring van de medewerker en de afspraken in je organisatie. Authentiek leiderschap gaat daarbij over de waarden en intentie van waaruit je handelt.

Wat voegt situationeel leiderschap toe?

Situationeel leiderschap richt de aandacht op wat iemand bij een specifieke taak nodig heeft. In het SLII-model van Blanchard worden vier stijlen onderscheiden: instrueren, coachen, ondersteunen en delegeren. De verhouding tussen richting geven en ondersteuning verschilt per stijl. Een ervaren medewerker kan bij een nieuwe taak opnieuw ondersteuning nodig hebben.

Vier stijlen in de situationele benadering
StijlWat doe je als leider?
InstruerenLeg de taak en gewenste uitvoering uit en doe waar nodig voor.
CoachenCombineer richting en uitleg met vragen, aanmoediging en aandacht voor de ontwikkeling.
OndersteunenHelp iemand eigen afwegingen te maken en vertrouwen in de uitvoering op te bouwen.
DelegerenLaat uitvoering en passende beslissingen bij de medewerker en spreek af hoe jullie afstemmen.

Bron: Ken Blanchard over de situationele benadering van leiderschap. Dit model is van Blanchard; de ondernemerssituatie hieronder is onze eigen toepassing.

Voorbeeld: goed in het vak, nieuw in de planning

Een vakbekwame medewerker krijgt de weekplanning erbij. Jij verwacht dezelfde zelfstandigheid als bij het uitvoerende werk. Maar plannen vraagt andere afwegingen: capaciteit, klantbeloften en onderlinge afhankelijkheden.

Onderzoek eerst welke afwegingen de medewerker al kan maken. Bespreek vervolgens een echte planning, leg grenzen vast en laat de medewerker de volgende versie zelf voorbereiden. Naarmate dat goed gaat, kan jouw ondersteuning afnemen.

Kijk tegelijk naar jezelf. Pas je de planning aan omdat een afspraak wordt geschonden, of omdat jij het anders zou doen? In dat tweede geval ligt er ook een ontwikkelstap bij jou. Je intentie kan oprecht zijn, terwijl je gedrag de ruimte van een ander toch kleiner maakt.

Vraag voor je volgende gesprek: welke ondersteuning helpt deze persoon om deze taak beter te dragen, en wat kan ik daarna bij diegene laten?

FAQ

Authentiek leiderschap: FAQ

Moet een authentieke leider kwetsbaar zijn?

Kwetsbaarheid kan waardevol zijn wanneer die relevant en oprecht is. Het is geen doel op zichzelf en mag niet betekenen dat medewerkers de emotionele verantwoordelijkheid van de leider moeten dragen.

Kan een authentieke leider streng zijn?

Ja. Duidelijke grenzen en hoge verwachtingen kunnen uitstekend passen bij authentiek leiderschap wanneer ze congruent zijn met de waarden en intentie.

Wat is het verschil met dienend leiderschap?

Er is overlap, maar authentiek leiderschap legt hier vooral nadruk op congruentie tussen identiteit, intentie, waarden en gedrag.

Hoe voorkom je dat authenticiteit egocentrisch wordt?

Door niet alleen te vragen wat voor jou klopt, maar ook verantwoordelijkheid te nemen voor effect, context, relaties en het grotere geheel.

Je hoeft je positie niet voortdurend te bewijzen om richting te geven.

Verder met jouw vraag

Dit artikel hoort bij organisatie en leiderschap. Daar vind je het overzicht en de samenhang met jouw ondernemersvraag.

Scroll naar boven